भारत–अमेरिका व्यापार समझौता : नेताजी सुभाष चंद्र बोस और डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर के विचारों के आलोक में

Image
भारत–अमेरिका व्यापार समझौता : नेताजी सुभाष चंद्र बोस और डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर के विचारों के आलोक में प्रस्तावना आज भारत–अमेरिका व्यापार समझौतों को लेकर बड़े-बड़े दावे किए जा रहे हैं। विदेशी निवेश, निर्यात वृद्धि और आर्थिक विकास जैसे आकर्षक शब्दों का प्रयोग किया जा रहा है। लेकिन इन चमकदार घोषणाओं के पीछे एक गंभीर सवाल छिपा है — क्या इन समझौतों में भारतीय किसान, श्रमिक और गरीब जनता के हित सुरक्षित हैं? इस प्रश्न का उत्तर हमें नेताजी सुभाष चंद्र बोस और डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर के विचारों के संदर्भ में खोजने की आवश्यकता है। नेताजी सुभाष चंद्र बोस : आर्थिक स्वतंत्रता के बिना राजनीतिक स्वतंत्रता अधूरी नेताजी का स्पष्ट मत था — “राजनीतिक स्वतंत्रता तभी सार्थक होती है, जब राष्ट्र आर्थिक रूप से आत्मनिर्भर हो।” नेताजी ने केवल ब्रिटिश शासन के विरुद्ध संघर्ष नहीं किया, बल्कि विदेशी आर्थिक शोषण का भी तीव्र विरोध किया। वे भली-भांति जानते थे कि यदि राजनीतिक आज़ादी के बाद भी देश की अर्थव्यवस्था विदेशी शक्तियों और कंपनियों के हाथों में चली गई, तो स्वतंत्रता केव...

जंगले नष्ट करून शाळा, कॉलेज, आयटी पार्क उभारणे – ही खरी प्रगती आहे का?

 

जंगले नष्ट करून शाळा, कॉलेज, आयटी पार्क उभारणे – ही खरी प्रगती आहे का?

आपल्या देशात विकासाच्या नावाखाली अनेक ठिकाणी जंगले नष्ट करून तेथे खासगी शाळा, कॉलेज, आयटी पार्क आणि मोठे प्रकल्प उभारले जात आहेत. काहींना हे प्रगतीचे लक्षण वाटते, पण खरं तर हा एकतर्फी विकास असून त्याचे गंभीर दुष्परिणाम पुढे दिसून येतात.

१) पर्यावरणीय परिणाम

  • जंगले नष्ट झाली की पावसाचे प्रमाण व पॅटर्न बदलतात.
  • भूजल पातळी घटते आणि दुष्काळाचे प्रमाण वाढते.
  • हवेतील प्रदूषण आणि उष्णता वाढते, हवामान संतुलन बिघडते.

२) मानवी जीवनावर परिणाम

  • प्रदूषित हवा आणि पाणी यामुळे आरोग्याच्या समस्या वाढतात.
  • पूर, दुष्काळ, उष्णतेच्या लाटांसारख्या आपत्तींचा धोका वाढतो.

३) आर्थिक परिणाम

  • शाळा-उद्योग तात्पुरता नफा देतात, पण दीर्घकालीन नुकसान अधिक असते.
  • शेती, पाणी संसाधने आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्था मोठ्या प्रमाणात कोलमडते.

४) खरी प्रगती कशी असावी?

  • जंगल वाचवूनच शाळा, उद्योग उभे करणे.
  • नवीन बांधकामासाठी पडीत / वाळवंटी जमीन वापरणे.
  • ग्रीन टेक्नॉलॉजीचा वापर करून कमी जागेत जास्त सुविधा निर्माण करणे.
  • विकास आणि निसर्ग यांचा समतोल राखणे.

थोडक्यात: जंगले कापून विकास करणे म्हणजे स्वतःच्या पायावर कुर्‍हाड मारण्यासारखे आहे. खरी प्रगती तीच, जी पुढच्या पिढ्यांना शुद्ध हवा, पाणी आणि सुरक्षित पर्यावरण देईल.


लेखक: अरुण रामचंद्र पांगारकर

प्रणेता: श्रमिक क्रांती – गरीबांचा आवाज

आपले मत काय?
कृपया खाली कमेंटमध्ये लिहा आणि हा लेख इतरांपर्यंत जरूर पोहोचवा!

Comments

Popular posts from this blog

✍️ अखेर अवतरली गंगा; शिवपिंडीवरील रक्ताभिषेक पावन झाला लोकप्रतिनिधींच्या भगीरथ प्रयत्नांना यश

भारतातील शेती व्यवसाय: बाजारभाव जुगारासारखा का झाला? इतर देशांतही अशीच परिस्थिती आहे का?

MSP क्यों आवश्यक है?