भारत–अमेरिका व्यापार समझौता : नेताजी सुभाष चंद्र बोस और डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर के विचारों के आलोक में

Image
भारत–अमेरिका व्यापार समझौता : नेताजी सुभाष चंद्र बोस और डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर के विचारों के आलोक में प्रस्तावना आज भारत–अमेरिका व्यापार समझौतों को लेकर बड़े-बड़े दावे किए जा रहे हैं। विदेशी निवेश, निर्यात वृद्धि और आर्थिक विकास जैसे आकर्षक शब्दों का प्रयोग किया जा रहा है। लेकिन इन चमकदार घोषणाओं के पीछे एक गंभीर सवाल छिपा है — क्या इन समझौतों में भारतीय किसान, श्रमिक और गरीब जनता के हित सुरक्षित हैं? इस प्रश्न का उत्तर हमें नेताजी सुभाष चंद्र बोस और डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर के विचारों के संदर्भ में खोजने की आवश्यकता है। नेताजी सुभाष चंद्र बोस : आर्थिक स्वतंत्रता के बिना राजनीतिक स्वतंत्रता अधूरी नेताजी का स्पष्ट मत था — “राजनीतिक स्वतंत्रता तभी सार्थक होती है, जब राष्ट्र आर्थिक रूप से आत्मनिर्भर हो।” नेताजी ने केवल ब्रिटिश शासन के विरुद्ध संघर्ष नहीं किया, बल्कि विदेशी आर्थिक शोषण का भी तीव्र विरोध किया। वे भली-भांति जानते थे कि यदि राजनीतिक आज़ादी के बाद भी देश की अर्थव्यवस्था विदेशी शक्तियों और कंपनियों के हाथों में चली गई, तो स्वतंत्रता केव...

सामूहिक भांडवलशाही: गरिबी निर्मूलनाचा मार्ग

सामूहिक भांडवलशाही: गरिबी निर्मूलनाचा मार्ग

दारिद्र्य निर्मूलनासाठी सामूहिक भांडवलशाही हा एकमेव मार्ग आहे. वैयक्तिक भांडवलशाहीच्या चौकटीत कामगारांचे शोषण टाळता येत नाही. म्हणूनच सामूहिक भांडवलशाहीसाठी राष्ट्रीयीकरण आवश्यक आहे.

आजची परिस्थिती

  • जो खरोखर श्रम करतो, तो उपाशी राहतो.
  • जो प्रत्यक्षात काहीच करत नाही, तो पैशाच्या जोरावर अधिकाधिक श्रीमंत होत जातो.

हा अन्यायकारक विरोधाभास मोडून काढण्यासाठी उत्पादन व वितरणाच्या संपूर्ण प्रक्रियेची सामूहिक पातळीवर पुनर्रचना करावी लागेल.

आवश्यक यंत्रणा: उत्पादन व वितरण प्रणाली

  • उत्पादनात कामगारांची प्रत्यक्ष भागीदारी व मालकी असावी.
  • प्रत्येकाला कामाची हमी आणि योग्य दाम मिळावा.
  • वितरण व्यवस्थेत समानतेचा तत्त्वनिष्ठ वापर व्हावा; संपत्ती काही मोजक्या लोकांच्या हाती केंद्रित न होता समाजाच्या सर्व स्तरांपर्यंत पोहोचली पाहिजे.

सामूहिक भांडवलशाहीची वैशिष्ट्ये

  • कामगार = मालक
  • नफा = समाजाच्या विकासासाठी
  • उत्पादन = गरजेनुसार, नुसत्या नफ्यासाठी नाही
  • वितरण = समतोल व न्याय्य
सामूहिक भांडवलशाही म्हणजे भांडवलशाहीतील कार्यक्षमता + समाजवादातील समानता यांचा संगम. याच मार्गाने गरीबी हटाव, सामाजिक न्याय आणि शाश्वत विकास साध्य होऊ शकतो.

✊ त्यामुळे, गरीबी निर्मूलनासाठी खऱ्या अर्थाने बदल हवा असेल तर सामूहिक भांडवलशाहीकडे वाटचाल करणे अपरिहार्य आहे.

अरुण रामचंद्र पांगारकर
प्रणेता, आदर्श अर्थ वितरण प्रणाली चळवळ
उर्फ गरीबी हटाव चळवळ

Comments

Popular posts from this blog

✍️ अखेर अवतरली गंगा; शिवपिंडीवरील रक्ताभिषेक पावन झाला लोकप्रतिनिधींच्या भगीरथ प्रयत्नांना यश

भारतातील शेती व्यवसाय: बाजारभाव जुगारासारखा का झाला? इतर देशांतही अशीच परिस्थिती आहे का?

MSP क्यों आवश्यक है?