✍️ भ्रष्टाचार आणि गरिबी : अदृश्य पण अतूट नाते

भ्रष्टाचार आणि गरिबी यांचा संबंध थेट दिसत नसला,

तरी तो अत्यंत घट्ट आणि घातक आहे.

कारण भ्रष्टाचार हा केवळ पैसा लुटण्याचा प्रकार नसून
तो गरिबी निर्माण करणारी यंत्रणा आहे.

🔗 1️⃣ गरिबी टिकवून ठेवण्याचे साधन

गरिबी हा भ्रष्टाचाराचा अपघाती परिणाम नसून अनेकदा ती त्याची गरज असते.
गरीब माणूस मदतीसाठी अवलंबून राहतो, अवलंबित्वातूनच दलाली, लाच आणि कृपादृष्टी फोफावते.

👉 गरिबी असेल तरच:
– शिफारस चालते
– लाच द्यावी लागते
– “ओळख” महत्वाची ठरते

💰 2️⃣ गरिबांसाठीच्या योजना, श्रीमंतांसाठीचा नफा

गरिबी हटवण्यासाठीच्या योजना प्रत्यक्षात गरिबांपर्यंत पोहोचण्याआधीच भ्रष्टाचाराच्या साखळीत अडकतात.
कागदावर गरिबी कमी होते, वास्तवात मात्र ती अधिक खोलवर रुजते.

👉 योजना गरिबांसाठी
👉 लाभ मधल्या दलालांसाठी
👉 गरिबांसाठी उरते फक्त आश्वासन

🧱 3️⃣ भ्रष्टाचारामुळे निकृष्ट सुविधा = कायमची गरिबी

भ्रष्टाचारातून उभ्या राहिलेल्या सुविधा दर्जाहीन, अल्पायुषी आणि अपुऱ्या असतात.
त्यामुळे गरिबांना मिळते—
रस्ते आहेत पण टिकत नाहीत,
योजना आहेत पण उपयोगी पडत नाहीत.

👉 निकृष्ट शिक्षण
👉 अपुरी आरोग्यसेवा
👉 असुरक्षित रोजगार
= गरिबीची पिढ्यान्‌पिढी चालणारी साखळी

⚖️ 4️⃣ न्याय महाग झाला की गरिबी वाढते

भ्रष्टाचाराने न्यायव्यवस्था महाग होते.
श्रीमंत माणूस केस लढवू शकतो, गरीब मात्र अन्याय सहन करतो.
अन्याय सहन करणे हीच गरिबीची सर्वात मोठी शिक्षा ठरते.

🧠 5️⃣ सर्वात धोकादायक परिणाम : गरिबीला दोष देणे

हळूहळू समाजात अशी धारणा तयार होते की
“गरीब स्वतःच जबाबदार आहे.”
पण प्रत्यक्षात भ्रष्टाचारानेच त्याला गरीब ठेवलेले असते.

🧨 निष्कर्ष

भ्रष्टाचार गरिबी दूर करत नाही,
तो तिला व्यवस्थित, नियोजित आणि कायमस्वरूपी बनवतो.

म्हणूनच,
भ्रष्टाचाराविरुद्धची लढाई ही गरिबीविरुद्धचीच लढाई आहे.

लेखक,
अरुण रामचंद्र पांगारकर

प्रणेता,
श्रमिक क्रांती मिशन: गरिबांचा आवाज