गरीबांच्या ताटावर चर्चा, पण भ्रष्टांच्या तिजोरीवर मौन

आजच्या समाजात एक विचित्र आणि वेदनादायक चित्र दिसते. गरीब माणसाला सरकारकडून काही किलो मोफत धान्य मिळाले, एखादी शिष्यवृत्ती मिळाली किंवा एखादी योजना मिळाली की लगेच काही लोक त्याला “फुकटखाऊ” म्हणू लागतात. पण दुसऱ्या बाजूला जनतेच्या पैशांवर डल्ला मारणारे, लाखो रुपयांचा पगार घेऊनही लाचखोरी करणारे अधिकारी आणि विकासकामांच्या नावाखाली कोट्यवधींचे कमिशन लाटणारे भ्रष्ट पुढारी यांच्याबद्दल मात्र समाजात तितक्याच तीव्रतेने चर्चा होताना दिसत नाही.

गरीबांच्या ताटावर चर्चा होते;
पण भ्रष्टांच्या तिजोरीवर मात्र मौन पाळले जाते.

हीच आपल्या व्यवस्थेची आणि सामाजिक मानसिकतेची सर्वात मोठी शोकांतिका आहे.

गरीब मदत घेतो, कारण परिस्थिती त्याला भाग पाडते

एखादा शेतकरी दुष्काळामुळे उद्ध्वस्त होतो.
एखादा मजूर रोजंदारी नसल्यामुळे उपाशी झोपतो.
एखादी विधवा महिला, वृद्ध व्यक्ती किंवा बेरोजगार युवक शासनाच्या योजनेचा आधार घेतो.

हे लोक मदत घेतात कारण त्यांच्याकडे पर्याय नसतो. त्यांना मोफत धान्य, शिष्यवृत्ती किंवा अनुदान ही चैनीची गोष्ट नसते; ती त्यांच्या जगण्याची गरज असते.

पोटाची आग आणि मुलांच्या भविष्याची चिंता माणसाला मदत स्वीकारायला भाग पाडते. म्हणून गरीबांना “फुकटखाऊ” म्हणणे म्हणजे त्यांच्या संघर्षाचा आणि परिस्थितीचा अपमान होय.

खरे फुकटखाऊ कोण?

खरे फुकटखाऊ ते नाहीत जे दोन वेळच्या भाकरीसाठी मदत घेतात.

खरे फुकटखाऊ ते आहेत —

• जे जनतेच्या कराच्या पैशावर ऐश करतात,
• जे सरकारी कार्यालयात कामासाठी लाच मागतात,
• जे विकासकामांमध्ये निकृष्ट काम करून कमिशन खातात,
• जे शेतकरी, कामगार आणि गरीबांच्या नावावर राजकारण करून स्वतःच्या तिजोऱ्या भरतात,
• आणि जे सत्तेचा वापर जनसेवेसाठी नव्हे तर संपत्ती जमवण्यासाठी करतात.

हे लोक लाखो रुपयांचा पगार, सरकारी सुविधा, बंगले, गाड्या आणि सुरक्षा मिळूनही समाधानी नसतात. त्यांना अजून पैसा हवा असतो — कोणत्याही मार्गाने.

यामुळे देशाचे नुकसान होते, विकास खुंटतो आणि सर्वसामान्य जनतेचा व्यवस्थेवरील विश्वास तुटतो.

गरीब देशावर ओझे नाही; भ्रष्टाचार आहे

एखाद्या गरीबाला दिलेले काही किलो धान्य देशाला कधीच उद्ध्वस्त करू शकत नाही. पण एका भ्रष्ट व्यवहारामुळे कोट्यवधी रुपयांचा अपव्यय होतो.

भ्रष्टाचारामुळे —

• रस्ते निकृष्ट बनतात,
• शेतकऱ्यांच्या योजना अर्धवट राहतात,
• बेरोजगारांना संधी मिळत नाही,
• आरोग्य आणि शिक्षण व्यवस्था कमकुवत होते,
• आणि सामान्य माणूस न्यायासाठी भटकत राहतो.

गरीबी हा व्यक्तीचा दोष नसतो;
पण भ्रष्टाचार हा समाज आणि व्यवस्थेचा घातक रोग असतो.

समाजाची दुटप्पी मानसिकता

आज सोशल मीडियावर किंवा चर्चांमध्ये गरीबांना लक्ष्य करणे सोपे झाले आहे. कारण गरीब माणूस प्रतिकार करू शकत नाही.

पण भ्रष्ट सत्ताधाऱ्यांविरोधात आवाज उठवण्यासाठी धैर्य लागते. म्हणून अनेकजण गरीबांवर टीका करतात, पण मोठ्या घोटाळ्यांवर शांत राहतात.

ही मानसिकता बदलणे अत्यंत आवश्यक आहे. जर समाजाने गरीबांच्या ताटाऐवजी भ्रष्टांच्या तिजोरीकडे प्रश्न विचारायला सुरुवात केली, तर व्यवस्थेत बदल घडू शकतो.

खरी गरज — दयेची नाही, न्यायाची

गरीबांना कायम मोफत मदत मिळावी ही कोणाचीही इच्छा नसते. गरीब माणसालादेखील सन्मानाने जगायचे असते.

त्याला हवे असते —

• रोजगार,
• योग्य शिक्षण,
• कष्टाला योग्य मोबदला,
• आणि भ्रष्टाचारमुक्त व्यवस्था.

म्हणून देशाला गरज आहे ती गरीबांचा अपमान करण्याची नाही, तर भ्रष्टाचाराविरुद्ध कठोर लढा उभारण्याची.

निष्कर्ष

ज्या समाजात गरीबांच्या ताटावर चर्चा होते आणि भ्रष्टांच्या तिजोरीवर मौन पाळले जाते, त्या समाजात न्याय जिवंत राहू शकत नाही.

गरिबाला “फुकटखाऊ” म्हणण्यापूर्वी, जनतेचा पैसा लुटणाऱ्या उच्चभ्रू फुकटखाऊंकडे पाहण्याची गरज आहे.

कारण गरीब मदत घेऊन जगतो; पण भ्रष्टाचार संपूर्ण देशाला आतून पोखरत असतो.

वेळ आली आहे — गरीबांना दोष देण्याची नाही, तर भ्रष्ट व्यवस्थेला प्रश्न विचारण्याची.

---

लेखक : अरुण रामचंद्र पांगारकर
प्रणेता : श्रमिक क्रांती मिशन – गरिबांचा आवाज