📖 माझ्या जनआंदोलनांचा प्रवास (सन २००० ते आजपर्यंत): भाग ५ 💧 सेझ आंदोलनात पुन्हा घुमला पाणी प्रश्न संघर्ष, दूरदृष्टी आणि अखेर जलधारांचे स्वप्न साकार

📖 माझ्या जनआंदोलनांचा प्रवास

(सन २००० ते आजपर्यंत): भाग ५

💧 सेझ आंदोलनात पुन्हा घुमला पाणी प्रश्न
संघर्ष, दूरदृष्टी आणि अखेर जलधारांचे स्वप्न साकार 

📌 संपादकीय टीप

ही मालिका कोणत्याही व्यक्तीचा गौरव करण्यासाठी नसून लोकशाही, अहिंसक आणि संविधानिक मार्गाने जनतेच्या प्रश्नांसाठी उभारलेल्या संघर्षांचा दस्तऐवजी इतिहास आहे. या भागात जल आंदोलनाच्या पुढील टप्प्यातील काही महत्त्वपूर्ण घडामोडींचा आढावा घेण्यात आला आहे.

💭 जुन्या जाणकारांचे मार्मिक विश्लेषण

सिन्नरच्या पूर्व भागातील पाणी प्रश्न प्रदीर्घकाळ प्रलंबित राहण्यामागे अनेक ज्येष्ठ जाणकार एक महत्त्वाचे कारण सांगत असत— काम करणाऱ्या लोकप्रतिनिधींना सातत्याने पाठबळ मिळाले नाही. अनेकांच्या मते, प्रश्न सुटण्याच्या उंबरठ्यावर असतानाच वारंवार झालेल्या सत्तांतरांमुळे कामांचा वेग मंदावला आणि प्रकल्पांची अंमलबजावणी लांबत गेली.

---

🏭 सेझ (SEZ) आंदोलनात पुन्हा घुमला पाणी प्रश्न

इसवी सन २०१० मध्ये सिन्नर परिसरात प्रस्तावित स्पेशल इकॉनॉमिक झोन (SEZ) प्रकल्पाविरोधात मोठे जनआंदोलन उभे राहिले. प्रस्तावित प्रकल्पामुळे पूर्व भागातील मोठ्या प्रमाणावर शेती जमीन अधिग्रहित होणार होती.

आम्ही युवकांनी गावोगावी जाऊन जनजागृती केली. प्रत्येक गावातील ग्रामस्थांच्या भावना केंद्र शासनापर्यंत पोहोचविण्यासाठी निवेदने, इशारे आणि पत्रव्यवहार सातत्याने करण्यात आला. अखेर सिन्नर तहसील कार्यालयासमोर आमरण उपोषण सुरू करण्यात आले.

🏛️ सरकारचा मुद्दा

"तुमचा भाग दुष्काळी आहे. पाण्याअभावी शेती होत नाही. SEZ आल्यास उद्योगधंदे निर्माण होतील, रोजगार उपलब्ध होईल आणि जमिनीच्या मोबदल्यातून दुसरीकडे जमीन घेता येईल."

✊ आंदोलकांचा युक्तिवाद

"उद्योगधंदे आले तर त्यांच्यासाठी आणि वाढणाऱ्या लोकवस्तीकरिता पाण्याची व्यवस्था करावीच लागेल. मग त्याच व्यवस्थेतून आमच्या शेतीला पाणी द्या. शेतीसाठी पाणी मिळाले तर आमच्या भागातील बेरोजगारी जवळपास पूर्णपणे कमी होईल. जमिनींचा प्रश्न हा केवळ मोबदल्याचा नाही, तर आमच्या अस्तित्वाचा आहे."

या युक्तिवादाची दखल घेत शासनाने शेतकऱ्यांच्या इच्छेविरुद्ध SEZ प्रकल्प लादला जाणार नाही, अशी भूमिका व्यक्त केली आणि आंदोलनाची सांगता झाली.

---

🌊 अखेर गंगा अवतीर्ण झाली

काळ पुढे सरकत गेला. सातत्यपूर्ण पाठपुरावा, लोकप्रतिनिधींचे प्रयत्न, कार्यकर्त्यांचा त्याग आणि जनतेच्या विश्वासामुळे पूर्व भागात अखेर पाण्याचा प्रवाह पोहोचू लागला. अनेक दशकांच्या संघर्षाचे हे एक महत्त्वपूर्ण फलित ठरले.

🙏 भगवान के घर देर है; अंधेर नहीं!

या भूमीच्या संघर्षाचा प्रत्येक थेंब अखेर जलधारेत विलीन झाला...
आणि हाच त्या संघर्षाचा खरा विजय ठरला.

---

🌺 कृतज्ञ अभिवादन

या लढ्यात योगदान देणाऱ्या सर्व हयात आणि दिवंगत कार्यकर्त्यांना, ज्येष्ठ मार्गदर्शकांना, लोकप्रतिनिधींना आणि आजही पाण्याच्या प्रत्येक थेंबासाठी अहोरात्र प्रयत्न करणाऱ्या सर्व ज्ञात-अज्ञात व्यक्तींना मनःपूर्वक वंदन!

✊ संघर्ष व्यक्तीसाठी नव्हे... समाजहितासाठी!

आपला,
अरुण रामचंद्र पांगारकर

संस्थापक – श्रमिक क्रांती मिशन – गरीबांचा आवाज

---

© 2026 Shramik Kranti Mission – Garibon Ka Aawaz
"जनहितासाठी लेखणी, लोकशाहीसाठी संघर्ष."