गरीबी : फिनलंड व भारत – तुलना

 

गरीबी : फिनलंड व भारत – तुलना

प्रस्तावना

गरीबी ही केवळ आर्थिक समस्या नसून सामाजिक व मानवी प्रश्न आहे. गरीबीचे दोन प्रमुख प्रकार आहेत – संपूर्ण (Absolute) गरीबी आणि सापेक्ष (Relative) गरीबी. संपूर्ण गरीबी म्हणजे अन्न, वस्त्र, निवारा या मूलभूत गरजा पूर्ण न होणे, तर सापेक्ष गरीबी म्हणजे समाजातील सरासरी जीवनमानापेक्षा खूप खालच्या स्तरावर जगणे.

भारतामधील गरीबी

भारतामध्ये गरीबी मोठ्या प्रमाणावर आढळते. अजूनही लाखो लोकांना दोन वेळचे अन्न, दर्जेदार शिक्षण आणि योग्य आरोग्यसेवा मिळत नाही. ग्रामीण भागासोबतच शहरातील झोपडपट्ट्यांमध्ये गरीबी प्रकर्षाने दिसते. सरकारने गरीबी हटवण्यासाठी मनरेगा, प्रधानमंत्री गरीब कल्याण योजना, पीएम-किसान, आणि सार्वजनिक वितरण प्रणाली अशा अनेक योजना राबवल्या आहेत. तरीही मोठा लोकसंख्या गट दारिद्र्यरेषेखालीच जगतो.

फिनलंडमधील गरीबी

फिनलंड हा जगातील प्रगत देशांपैकी एक आहे. येथे भारतासारखी तीव्र गरीबी नसली तरी सापेक्ष गरीबी अस्तित्वात आहे. बेरोजगार, स्थलांतरित व एकल पालक हे गट जास्त प्रभावित असतात. फिनलंडमध्ये मजबूत कल्याणकारी व्यवस्था आहे – शिक्षण, आरोग्यसेवा आणि अनेक सामाजिक सेवा मोफत किंवा अत्यल्प दरात दिल्या जातात. इतकेच नव्हे तर नागरिकांना मूलभूत उत्पन्न देखील मिळते, जेणेकरून कोणीही उपाशी किंवा बेघर राहू नये.

भारत व फिनलंड : तुलना

घटक	भारत	फिनलंड
गरीबीचे स्वरूप	संपूर्ण गरीबी – अन्न, वस्त्र, निवारा यांचा अभाव	सापेक्ष गरीबी – जीवनमानातील असमानता
प्रभावित गट	शेतमजूर, ग्रामीण गरीब, शहरी झोपडपट्टीतील लोक	बेरोजगार, स्थलांतरित, एकल पालक
शासकीय मदत	मनरेगा, रेशन प्रणाली, शेतकरी योजना	मोफत शिक्षण, आरोग्यसेवा, मूलभूत उत्पन्न

निष्कर्ष

भारत व फिनलंड या दोन्ही देशांत गरीबी आहे, परंतु स्वरूप व पातळी वेगळी आहे. भारतातील गरीबी ही जगण्यासाठीची लढाई आहे, तर फिनलंडमध्ये ती सरासरी जीवनमानाच्या तुलनेत मागे राहण्याची समस्या आहे. भारताने फिनलंडच्या कल्याणकारी व्यवस्थेपासून शिकण्याची गरज आहे, तर फिनलंडसमोर सामाजिक एकाकीपणा व मानसिक आरोग्य यांसारखी आव्हाने आहेत.