सब्ज़ी मंडी में किसानों की लूट – पूरी व्यवस्था का विश्लेषण भारत एक कृषि प्रधान देश है और किसान देश की अर्थव्यवस्था की रीढ़ है। लेकिन दुर्भाग्य की बात यह है कि वही किसान अपनी उपज के उचित मूल्य के लिए संघर्ष कर रहा है। सब्ज़ी मंडियों में किसानों के साथ कई प्रकार के आर्थिक अन्याय और शोषण की घटनाएँ होती हैं। किसान खेत में मेहनत करके सब्ज़ियाँ उगाता है, लेकिन मंडी में पहुँचने के बाद उसे अपनी उपज का सही दाम नहीं मिल पाता। दलालों का जाल अधिकतर मंडियों में दलालों और व्यापारियों का एक मजबूत नेटवर्क होता है। किसान को अपनी उपज बेचने के लिए इन्हीं के माध्यम से गुजरना पड़ता है। इस कारण किसान को बाजार का वास्तविक मूल्य नहीं मिल पाता। तौल और कीमत में गड़बड़ी कई जगहों पर तौल में गड़बड़ी की जाती है। कभी वजन कम दिखाया जाता है तो कभी कीमत कम लगाई जाती है। इसका सीधा नुकसान किसान को उठाना पड़ता है। व्यवस्था में सुधार की आवश्यकता सरकार को ऐसी पारदर्शी व्यवस्था बनानी चाहिए जिससे किसान को अपनी उपज का उचित मूल्य सीधे मिल सके। क...
Get link
Facebook
X
Pinterest
Email
Other Apps
How Farmers Are Exploited in Vegetable Markets – A Systemic Analysis
Get link
Facebook
X
Pinterest
Email
Other Apps
-
How Farmers Are Exploited in Vegetable Markets – A Systemic Analysis
Shramik Kranti Mission
Voice of the Poor
How Farmers Are Exploited in Vegetable Markets – A Systemic Analysis
Author: Arun Ramchandra Pangarkar
Founder – Shramik Kranti Mission, Voice of the Poor
Farmers who bring vegetables to market yards often face various forms of
economic exploitation. This problem is not limited to a single market committee
but reflects systemic issues present in vegetable markets across the state
and the country.
Free Produce Taken in the Name of “Samples”
In many vegetable markets, traders take a certain quantity of produce from
farmers in the name of “samples” for each lot. In reality, this practice
results in direct financial loss for farmers.
Handling and Loading Work Done by Farmers
Once the produce is sold, the responsibility for handling, loading, or
packing should ideally lie with the traders. However, in many cases these
tasks are carried out by the farmers themselves without any additional payment.
Hamali (Labour Charges) Deducted from Farmers’ Payment
In several market yards, labour charges are deducted directly from the
farmer’s payment. This practice places an additional financial burden
on farmers.
Many of the existing practices in vegetable markets are unfair to farmers.
There is an urgent need for transparent regulations to protect their interests.
Delay in Payment to Farmers
After selling their produce, farmers often do not receive the full payment
immediately. They are sometimes required to return later to collect the
remaining amount, which increases their travel cost and time.
Need for Online Payment Systems
In today’s digital era, it is possible to transfer payments directly to
farmers’ bank accounts through online systems. Implementing such
facilities can significantly reduce the inconvenience faced by farmers.
Conclusion
These practices in vegetable markets negatively impact farmers’ income
and livelihood. It is essential for the authorities to establish clear
regulations and ensure transparency in the market system to protect
farmers’ rights.
Arun Ramchandra Pangarkar
Founder – Shramik Kranti Mission, Voice of the Poor
Actively working on issues related to farmers, workers,
and the rights of ordinary citizens.
✍️ अखेर अवतरली गंगा; शिवपिंडीवरील रक्ताभिषेक पावन झाला लोकप्रतिनिधींच्या भगीरथ प्रयत्नांना यश पुरचाऱ्यांच्या माध्यमातून सिन्नरच्या पूर्वेकडील दुष्काळी भागात अखेर गंगा अवतीर्ण झाली . झुळझुळ वाहणाऱ्या जलधारांनी भूमी पावन झाली. मातीचा कण नि कण आणि त्या मातीवरील मन नि मन रोमांचित झाले. कित्येक दशकांपासूनच्या जनसामान्यांच्या आणि लोकनियुक्त लोकप्रतिनिधींच्या भगीरथ प्रयत्नांना यश आले . वाहणाऱ्या प्रत्येक जलधारेत रक्ताभिषेकात ओघळलेल्या त्यागाच्या थेंबांची अनुभूती आली. २२ वर्षांपूर्वीचा तो संपूर्ण घटनाक्रम कालचक्राने उलट दिशा घेऊन जसाच्या तसा डोळ्यांसमोर अवतीर्ण केला. ते मंतरलेले दिवस आठवले आणि डोळे आनंदाश्रूंनी पाणावले . संघर्षाचा इतिहास आणि साक्षीदार पिढी खरे तर सिन्नरच्या पूर्व भागाचा दुष्काळ मिटवण्यासाठी १९७२ सालापासून अनेक दिग्गजांसह सर्वसामान्यांनी खूप परिश्रम घेतलेले आहेत. याच जल संघर्षातून झालेली सिन्नरची दंगल, त्या दंगलीत पेटवले गेलेले न्यायालय या सर्व घटनांना आज या जलधारा स्मृतिधारांच्या रूपात प्रवाहित करत आहेत. तशी आमची पिढी ही ८० च्या दशकातली. पण इसवी सन २००...
शेतकरी चळवळ • लेख लेखक: अरुण रामचंद्र पांगारकर, श्रमिक क्रांती – गरीबांचा आवाज • प्रकाशित: 27 नोव्हेंबर 2025 भारत हा कृषीप्रधान देश आहे — पण आपल्या शेतकऱ्यांना मिळणारे बाजारभाव अनेकदा अगदी जुगारासारखे बदलतात. एक दिवस भाव वाढतात, दुसऱ्याच दिवशी कोसळतात; परिणामी शेतकरी अनिश्चिततेच्या दलदलीत सापडतो. भारत: अस्थिर बाजारभावांची मुख्य कारणे एमएसपी जाहीर, पण प्रत्यक्ष खरेदी कमी: सरकार MSP (किमान आधारभाव)जाहीर करते; परंतु प्रत्यक्षास गहू व तांदूळ वगळता इतर पिकांसाठी मोठ्या प्रमाणात खरेदी होत नाही. दलाल व खरेदीदारांचे एकाधिकार: ग्रामीण बाजार विखुरलेले असल्याने शेतकऱ्यांना परस्पर कमी पर्याय मिळतात. साठवण व प्रक्रिया सुविधांचा अभाव: कोल्ड स्टोरेज आणि प्रक्रिया यंत्रणा नसल्याने पीक तात्काळ विकावे लागते. हवामानातील अनिश्चितता: पाऊस, दुष्काळ, तसेच अतिवृष्टी किंवा गारपीट यामुळे उत्पादनात दरवर्षी बदल. इतर...
भारत हा लुटारूंचा देश बनत चालला आहे....? हा लेख आपल्या देशाची निःस्वार्थपणे सेवा करणाऱ्या देशभक्त भारतीयांसाठी नाही. त्यामुळे त्यांनी वाईट वाटून घेऊ नये. बहुसंख्य भारतीय प्रत्येक काम केवळ आणि केवळ स्वतःच्या स्वार्थासाठीच करत असतात. पैसा मिळवणे हाच त्या कामामागील हेतू असतो. त्या कामामागे राष्ट्रभावना अजिबात नसते. दुसऱ्याचं काहीही होवो, पण मला फक्त पैसा मिळायला हवा ही स्वार्थी भावना प्रत्येक कामात असल्यामुळे ते काम नि:स्वार्थ सेवा न ठरता फक्त स्वार्थयुक्त व्यवसाय ठरतो. प्रत्येक कामातून पैसा तर मिळायलाच हवा कारण पैसा मिळाला नाही तर जीवन चरितार्थ चालणार नाही. पण म्हणून आपल्या हातून होणारे काम म्हणजे केवळ आपल्या स्वतःचा जीवनचरित्रार्थ चालवण्याचे साधन असू शकत नाही, तर त्या कामाचा अन्य माणसांना देखील उपयोग होत असतो. म्हणून आपल्या हातून होणारे काम इतरांना उपकारक ठरेल अशी गुणवत्ता त्यात असावी आणि त्याचा इतरांना सहजासहजी लाभ घेता येईल अशी योग्य मूल्यकारकता देखील त्या कामात असायला हवी. पण भारतात अशी आदर्श परिस्थिती नाही. भारतीय माणसा...
Comments
Post a Comment
✊ आपले विचार खाली नोंदवा. श्रमिकांच्या हक्कासाठी एक विधायक विचारही परिवर्तन घडवू शकतो. सभ्य आणि विचारशील प्रतिक्रिया स्वागतार्ह आहेत.
✊ अपने विचार नीचे दर्ज करें। श्रमिकों के अधिकारों के लिए आपका एक सकारात्मक विचार भी परिवर्तन ला सकता है। शालीन और रचनात्मक टिप्पणियों का स्वागत है।
✊ Share your thoughts below. Even a single constructive idea can bring change for workers’ rights. Respectful and meaningful comments are always welcome.