📖 माझ्या जनआंदोलनांचा प्रवास (सन २००० ते आजपर्यंत) भाग ३ : जनआंदोलनाची राजधानी – मुंबई

 

📖 माझ्या जनआंदोलनांचा प्रवास

(सन २००० ते आजपर्यंत)

भाग ३ : जनआंदोलनाची राजधानी – मुंबई

✊ महाराष्ट्र दिनी आझाद मैदानावर सुरू झाले आमरण उपोषण

📌 संपादकीय टीप

हा लेख "माझ्या जनआंदोलनांचा प्रवास" या मालिकेतील तिसरा भाग आहे. या लेखातील माहिती उपलब्ध कागदपत्रे, पत्रव्यवहार, प्रत्यक्ष अनुभव आणि त्या काळातील आंदोलनातील सहभाग यांच्या आधारे सादर केली आहे.

🏛️ महाराष्ट्र दिन आणि आझाद मैदान

१ मे २००३ — महाराष्ट्र दिन. सिन्नरच्या पूर्व भागातील पाणी प्रश्नासाठी मुंबईच्या आझाद मैदानावर आमरण उपोषण सुरू झाले. भूक, तहान आणि शारीरिक वेदनांपेक्षा न्याय मिळविण्याची जिद्द कार्यकर्त्यांच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत होती.

अनेक युवक उत्साहाने आंदोलनात सहभागी झाले. काहींना उपोषणाच्या वेदना सहन करणे कठीण गेले, तर काही कट्टर कार्यकर्ते अखेरपर्यंत ठाम राहिले. या संघर्षाने आंदोलनातील त्याग, मानवी मर्यादा आणि जिद्द यांचे वास्तव चित्र समोर आणले.

---

🏢 मंत्रालयातील चर्चा

उपोषणाची दखल घेत मंत्रालयातून प्रतिनिधींना चर्चेसाठी बोलावण्यात आले. तत्कालीन पाटबंधारे मंत्री मा. बाळासाहेब थोरात यांच्यासमोर पाणी प्रश्नावर कायमस्वरूपी उपाय म्हणून लिखित निवेदन सादर करण्यात आले.

📄 प्रमुख मागण्या

• वैतरणा, दारणा आणि कडवा धरणांतील पाणी देव नदीत सोडून पूर चाऱ्यांच्या माध्यमातून पूर्व भागात आणावे.
• भोजापूर धरणातील पाण्यात सिन्नर तालुक्याचा हिस्सा वाढवावा.

मंत्र्यांनी निवेदन स्वीकारले आणि सकारात्मक विचार करण्याचे आश्वासन दिल्यानंतर उपोषण मागे घेण्यात आले.

---

📢 पुढील राजकीय घडामोडी

दोनच दिवसांनी वावी येथे तत्कालीन विरोधी पक्षनेते मा. नारायण राणे यांनी पाणी परिषद घेऊन पाणी प्रश्न सोडविण्याबाबत जनतेसमोर आश्वासन व्यक्त केले.

---

✍️ आमची भूमिका

"पाणी प्रश्न सोडविण्याची जबाबदारी लोकप्रतिनिधींची आहे. पण जनआंदोलनामुळे शासनावर लोकदबाव निर्माण होतो आणि लोकप्रतिनिधींचे काम अधिक प्रभावी होते."

दुर्दैवाने सातत्याने जनआंदोलन सुरू ठेवण्यासाठी अपेक्षित लोकसहभाग मिळाला नाही. परिणामी, जे काम काही वर्षांत पूर्ण होणे अपेक्षित होते, त्यासाठी दोन दशकांपेक्षा अधिक काळ प्रतीक्षा करावी लागली.

आजही मूळ संकल्पना पूर्णपणे साकार झालेली नसली तरी पूर्व भागात पाणी पोहोचण्यास सुरुवात झाली आहे. अनेक पिढ्यांच्या संघर्षाचे हे महत्त्वपूर्ण यश आहे.

🌿 सकारात्मक विचार

"पेला अर्धा रिकामा आहे" असे म्हणण्यापेक्षा "पेला अर्धा भरलेला आहे" असे म्हणणे अधिक योग्य.

---

📨 संघर्ष अखंड सुरूच राहिला

लोकांचा सहभाग कमी झाला तरी संघर्ष थांबला नाही. निवेदने, पत्रव्यवहार, शासनाशी सातत्यपूर्ण संवाद आणि आवश्यकतेनुसार माहिती अधिकार कायद्याचा वापर करून पाणी प्रश्नाचा पाठपुरावा सुरूच राहिला.

महादेवावरील श्रद्धा, संविधानावरील विश्वास आणि लोकशाही मार्गावरील निष्ठा हेच या संघर्षाचे खरे बळ होते.

✊ संघर्ष व्यक्तीसाठी नव्हे... समाजहितासाठी!

लेखक : अरुण पांगारकर
संस्थापक – श्रमिक क्रांती मिशन – गरीबांचा आवाज

---

📖 पुढील भाग

पत्रव्यवहार, माहिती अधिकार आणि पाणी प्रश्नाच्या पाठपुराव्याची अखंड लढाई.

© 2026 Shramik Kranti Mission – Garibon Ka Aawaz
"जनहितासाठी लेखणी, लोकशाहीसाठी संघर्ष."